De menselijke stem is het muziekinstrument dat het meest gebruikt wordt door Afrikanen, zoals blijkt uit de vele registraties die ervan bestaan. Zelfs wanneer we alle opnamen waarin de stem van ondergeschikt belang is tot de instrumentale rubriek rekenen, komen we nog op twee vocale stukken tegen één instrumentaal stuk. Vocale muziek vormt dus de kern van de Afrikaanse muziekkunst. Dit betekent absoluut niet dat het instrumentale aspect minder interessant zou zijn, integendeel, juist omdat instrumenten als belangrijke taak hebben de gesproken of gezongen taal weer te geven, spelen ze een belangrijker rol dan in de muziek van andere continenten.

De manier waarop Afrikaanse musici de stem gebruiken, het timbre en de verschillende nuances die ontstaan dank zij kunstgrepen die in de rest van de wereld onbekend zijn (het dichthouden van de oren, dichtknijpen van de neus, de tong in de mondholte laten vibreren, het maken van een echo door de stem in een hol voorwerp te laten klinken, enzovoorts), zijn ongetwijfeld de oorzaak van de verwarring, of beter gezegd, van het onbegrip dat de niet-Afrikaanse luisteraar altijd ervaart wanneer hij voor het eerst Afrikaanse muziek hoort.
Een belangrijke opmerking vooraf is dat het begrip `mooie zangstem` - één van de meest subjectieve begrippen die er zijn - niet zomaar van toepassing is op zwarte zangers. Een bepaalde Afrikaanse zanger heeft misschien een mooie stem naar westerse maatstaven, maar dit betekent nog niet dat zijn muziek ook gestoeld is op westerse criteria, zoals melodische perfectie, zuiverheid of zorgvuldige alwerking. Een mooie Afrikaanse stem in de westerse betekenis van het woord is in de context van de traditionele Afrikaanse muziek veeleer een toevalligheid. Het doel van Afrikaanse muziek is namelijk niet om klanken te produceren die aangenaam voor het gehoor zijn, maar juist om alledaagse ervaringen om te zetten in klanken. Binnen een dergelijk muzikaal kader waarin steeds het leven, de natuur of het bovennatuurlijke weergegeven wordt, vermijdt de musicus wijselijk het gebruik van schoonheid als criterium omdat dit altijd subjectief is.
Daarom passen Afrikaanse stemmen zich aan de muzikale context aan: een heldere klank om een nieuwe bruid te verwelkomen, een gedempte klank om iets te vertellen wat men liever verzwegen had, een spottende toon bij een satirisch verhaal, een lacherige toon om de spot te verzachten; al naar gelang de omstandigheden is de stem rauw of liefelijk. Daarom heeft iedereen die dat wil de vrijheid zijn of haar stem te laten horen: zingen is geen specialistenwerk. Iedereen kan zingen en in de praktijk doet ook iedereen het.

Dit is de grondslag van het collectieve karakter van de Afrikaanse muziek.

Vocale muziek is zo belangrijk omdat zij de sociale betekenis van de kunst bevestigt ten opzichte van de mensen die haar dagelijks beoefenen. Vandaar dat we er nauwelijks aan toe hoeven te voegen dat alleen vocale muziek de betekenis van een ritueel goed kan uitdrukken, een gebed tot de goden kan doen opstijgen, een vonnis kan uitspreken, liefde en eensgezindheid binnen de gemeenschap kan prediken.

Wanneer we het echter hebben over de specialisten, griots en citerspelers, wordt het zingen een vorm van kunst. Deze kunst, die geduldig verworven moet worden onder leiding van een meester, is het voornaamste bestaansrecht van de kaste van troubadours die al sinds onheuglijke tijden de bewaarders van de traditie zijn. Iedere griot kan zingen. En toch is deze zangkunst zeer functioneel en verre van gekunsteld of esoterisch. Zij behoudt een zeer eenvoudige vorm die voor iedereen toegankelijk is, zodat een griot vaak enkel een solozanger is in een groep of de gangmaker van een feest samen met musici die, hoewel zij meestal geen specialisten zijn, de muziek vaak gemakkelijk mee kunnen spelen.

Een karakteristiek van alle Afrikaanse muziek is juist dat zij gemeenschappelijk bezit is, een taal die verstaan wordt door alle leden van een bepaalde etnische groep. Anders gezegd, terwijl we op het instrumentale vlak een aantal specialistische vormen en technieken zien, alleen toegankelijk voor een kleine groep ingewijden, is vocale muziek wezenlijk van het volk. Daaruit put zij haar inspiratie en zij verleent zelfs aan de meest alledaagse feiten een filosofische wijsheid. Juist dit aspect maakt Afrikaanse vocale muziek tot een onderzoeksgebied dat uiterst interessant is voor degene die niet alleen kennis wil nemen van het alledaagse leven waaraan zij gerelateerd is, maar ook van bepaalde aspecten van de Afrikaanse filosofie.

Als er geluisterd wordt naar opnamens, zal men ontdekken dat deze muziek, die zo lijkt te verschillen van die welke men kent, lang niet zo onaantrekkelijk is als zij in het begin leek. Als men door een dergelijke objectieve houding een echte liefhebber wordt van traditionele Afrikaanse muziek heeft deze de uitdraging ervan volledig begrepen.